Menu
THÔNG BÁO
Hỗ trợ trực tuyến
Lê Đình Đức
Lê Đình Đức
Admin
Phạm Xuân Cường
Phạm Xuân Cường
Developed
Thống kê truy cập
Số người đang online: 151
Số lượt truy cập: 46045701

Quảng cáo
LỄ HỘI ĐUA THUYỀN TRÊN SÔNG KIẾN GIANG NÉT ĐẸP VĂN HÓA ĐẶC TRƯNG CỦA LỆ THỦY 30/08/2012 9:59:28 SA
Sinh ra và lớn lên gắn bó với miền quê sông nước Xứ Lệ, được chứng kiến nhiều cuộc đua thuyền truyền thống trên sông Kiến Giang, trong tôi có những cảm nhận về nét đẹp đặc trưng riêng của đua thuyền truyền thống ở Lệ Thủy quê tôi.

30_8_2012_LHDT_1.jpg
Lễ khai mạc đua thuyền truyền thống của Lệ  Thủy


Đua thuyền truyền thống ở quê tôi có từ bao giờ không rõ. Chỉ nghe truyền lại rằng: ngày trước cứ mỗi độ xuân về, sau vụ cấy trồng xong là các cụm dân cư vùng sông nước xứ Lệ lại vui tổ chức đua thuyền trên sông để mừng một vụ mùa cấy trồng xong xuôi, mong cho mưa thuận gió hòa, ruộng đồng tốt tươi, cuộc sống yên bình.

Sau Cách mạng tháng 8 năm 1945, Lệ Thủy quê tôi tổ chức hội đua thuyền truyền thống trên sông Kiến Giang để mừng Quốc Khánh 2 -9 – Tết Độc lập của dân tộc. Từ đó đến nay Lễ hội đua thuyền truyền thống trên sông Kiến Giang được tổ chức vào dịp kỷ niệm ngày Quốc khánh 2-9 và duy trì, phát huy đã trở thành lễ hội cấp tỉnh.

Thiên nhiên tạo hóa, ban phú cho Lệ Thủy quê tôi một miền quê sông nước hữu tình ; có con sông Kiến Giang thơ mộng, hiền hòa yên ả, chảy dọc giữa lòng đất mẹ, chở giọt phù sa tưới mát ruộng đồng. Sông quê tôi tạo nên những điểm nhấn của những ngã ba, với những khúc sông uốn mình như dãi lụa màu. Nhưng đẹp nên thơ hơn và huyền thoại hơn cả là ngã ba sông nơi trung tâm huyện lỵ; là điểm hội tụ biết bao chiến tích của những giai đoạn lịch sử, là trung tâm chính trị, văn hóa, kinh tế của huyện nhà; là điểm hẹn của những mùa lễ hội đua thuyền hằng năm.

Các cụm dân cư tọa lạc đôi bờ, ôm ấp sông quê, để rồi trở thành những tên đất, tên làng đẹp như hôm nay. Sông quê tôi không chỉ gắn bó với con người trong đời sống sinh hoạt, mà sông quê còn tạo cho Lệ Thủy có được vẻ đẹp thuần khiết; phong phú sinh động của các hoạt động văn hóa kết tinh từ cuộc sống lao động; những câu hò mái nhì, mái đẩy man mác yêu thương; những câu hò, điệu xố vang vọng từ bờ bên nớ sang bờ bên ni, giao duyên say đắm. Nhưng hấp dẫn và sinh động hơn cả, vẫn là lễ hội đua thuyền truyền thống trên sông Kiến Giang. Bởi đua thuyền ở Lệ Thủy có những nét đặc trưng riêng. Sông quê không rộng lắm, vừa đủ tầm nhìn để chiêm ngưỡng và động viên cổ vũ trai bơi, gái đua.

Ngày trước ông cha chúng tôi đua thuyền bằng đò ngang (đò dùng để phục vụ lao động sản xuất). Rồi dần dần nâng lên thành đặc cách hóa, có mực thước hẳn hoi. Các làng các xã mua sắm, đóng riêng thuyền bơi đua chuyên dụng. Người xưa quê tôi có những quan niệm dị kỳ rằng: nếu cây gỗ nào khi hạ cội thân gỗ đổ xuống bay cách xa cội càng nhiều chừng nào thì cây gỗ đó làm thuyền đua, bơi tuyệt diệu.


30_8_2012_LHDT_2.jpg
Đò bơi về hạ tiêu trên dòng Kiến Giang


Trong mỗi làng, mỗi xã đều có những ông thợ thuyền bơi đua nổi danh. Những ông thợ này đúc rút lâu năm từ thực tiễn nghề nghiệp trên sông nước. Họ chẳng được học qua môn động học, thủy học nào cả, chỉ là chủ nghĩa kinh nghiệm. Nhưng với kiến thức thực tiễn đã giúp họ có được những kỹ năng trong lĩnh vực bơi đua. Họ tạo dáng thuyền, bố trí thang mấp, căng bóp từng đoạn, dùng dây tre chằng néo, chống chí để tạo dáng thuyền được như ý muốn ( bởi dây tre ít bị co giản). Bí quyết mực mẹo hơn nhau là ở cái nêm, đóng vào, nới ra để điều chỉnh dây néo kỹ thuật từ lòng thuyền lên đòn cân giữa hai mạn thuyền. Chỉ cần đóng vào hoặc nới ra một tý là tốc độ và kiểu dáng thuyền sẽ đi khác ngay. Người thợ cũng có biệt tài, điều chỉnh để cho thuyền có vận tốc nhanh khi bơi mái khoan, hoặc nhanh khi bơi dặt.

Vận động viên trên thuyền ( gọi là trai bơi) ngồi hai mạn thuyền; những người lực lưỡng, nhanh nhẹn nhất thường được bố trí ngồi bơi ở cặp mũi, để ứng phó với những tình huống trên đường bơi và bơi giữ nhịp cho những người ngồi bơi cặp sau thả chầm theo nhịp. Giữa thuyền có người đứng gõ mõ chỉ huy nhịp bơi và hò cái để mọi người trên thuyền hò xố đáp lại, tạo nên khí thế, động viên sức mạnh. Trên thuyền cũng có người tát nước, có người cầm lái cai, có người chèo lái, có người chèo nhị lái, thường chọn những người tầm thước, khỏe mạnh, nhanh nhẹn, khôn khéo, có tài léo khút. Bộ ba này có nhiệm vụ phối hợp, hỗ trợ nhau để điều khiển cho thuyền đi theo ý muốn, cùng với người cầm lệnh gõ mõ điều khiển nhịp bơi, người ta gọi là bộ phận “đốc lái”.

Vận động viên đều mặc đồng phục màu sắc sặc sỡ; đầu đội mũ chúp nhọn sơn đỏ, hoặc chít khăn màu, có dãi thắt lưng. Thuyền bơi, thuyền đua được vẽ trang trí theo kiểu truyền thống dân gian “đầu rồng, đuôi phụng”. Cả chiếc thuyền là biểu tượng của con rồng đang ưỡn mình oai phong vươn về phía trước.

Hàng năm mỗi dịp lễ hội đến là các làng đôi bờ Kiến Giang, lại chuẩn bị sửa sang lại thuyền bơi, thuyền đua để tập luyện. Khoảng sau ngày 20-8 trở đi đến ngày 2-9, không khí của những vùng dân cư đôi bờ Kiến Giang lại tưng bừng náo nhiệt hẳn lên. Mỗi làng chọn một ví trí để đặt thuyền và lập bàn thờ tưởng nhớ đến những bậc tiền nhân, thờ thần trời, thần đất, thần sông, cầu cho quá trình đua thuyền diễn ra an toàn và giành được giải cao.

Trước lúc vào cuộc đua, các thuyền bơi, thuyền đua tập kết tại khu vực ngã ba Mũi Viết huyện để làm lễ và tổ chức diễu hành. Thuyền bơi đua lần lượt nối đuôi nhau kết dài, kế tiếp thuyền bơi, thuyền đua là đò kết, thuyền gắn máy trang trí pa nô cổ động cờ hoa rực rỡ. Sau diễu hành là các thuyền bơi, đua xếp hàng ngang qua sông theo vị trí xuất phát. Đây là giây phút hồi hộp nhất đối với vận động viên cũng như mọi người trên bờ. Khi có hiệu lệnh xuất phát là các đò truyền lệnh bơi. Bởi giây phút thiêng liêng nhất là thời khắc buông phao, nên mọi người đều đổ xô, tấp nập kéo về khu trung tâm từ sáng sớm để xem lễ buông phao. Bước đầu mới xuất phát, các thuyền đều bơi mái xắp, nên tiếng mõ, tiếng hô nhanh dặt liên hồi. Được một quãng để lấy đà, là người gõ mõ khắc một tiếng mõ để báo hiệu chuyển nhịp bơi sang mái khoan ( theo nhịp chậm hơn) tiếng hò cũng theo nhịp chậm lại. Giây phút buông phao là cao điểm náo nhiệt nhất trong cuộc đua; tiếng trống dục liên hồi, tiếng mõ gõ nhịp, tiếng hô quyết tâm của các trai bơi, tiếng hò reo của lớp lớp người đôi bờ vẫy vẫy động viên trai bơi, gái đua; cùng với bọt nước tung tóe, sóng nước xôn xao; nhấp nhô nón trắng mũ màu, cờ hoa rực rỡ. Tạo nên một khoảng không lễ hội rộn ràng, xốn xang lòng người. Có lẽ, chỉ có Lệ Thủy mới có cả thuyền bơi nam, thuyền đua nữ tham gia lễ hội. Thuyền đua nữ cũng tương tự như thuyền bơi nam, nhưng có hình thể nhỏ hơn và vận động viên được chọn chị em phụ nữ sung sức, có dáng hình dẻo dai đứng chèo nhịp nhàng thanh thoát, người chỉ huy ngồi trước mũi thuyền cầm sanh chỉ huy nhịp chèo.

Cự ly đường bơi, đua dài, đi suốt qua nhiều làng xã, từ điểm xuất phát gọi là (trung tiêu) (ngã ba sông Tréo), lên đến thượng tiêu (cồn soi trạm Mỹ Thủy), về đến hạ tiêu (cống An Lạc). Cả một chặng sông dài gần 13 km đều nằm trong phạm vi của lễ hội, với đường bơi một vòng là hơn 25 km. Nên đôi bờ Kiến giang ở đâu già trẻ, gái trai cũng đổ xô ra bờ sông để xem hội đua thuyền, vui lắm, sôi nổi lắm! Thuyền bơi đua đi qua một khúc sông mọi người lại cứ nơm nớp chờ đón chặng đua sau để xem thuyền ai lại về trước. Trên đường bơi, đua có sự linh hoạt theo từng chặng và theo sở trường, đặc điểm của mỗi thuyền, bởi vậy mà trên đường bơi có những cuộc léo khút, giành giật bứt phá ngoạn mục, bất ngờ, hấp dẫn. Cũng bởi đường bơi, đua dài nên thuyền bơi, đua ở Lệ Thủy phải tạo dáng và bắt néo, căng bóp để thuyền đi được đường trường, lúc bơi mái khoan là để dưỡng sức trai, khi bơi mái nhặt để bớt phá vượt lên nhau.

Đua thuyền Lệ Thủy là ngày hội đua sức, thi tài (cả trí và lực); là hoạt động văn hóa, thể dục- thể thao mang đậm nét dân gian, có kết hợp nhiều yếu tố; đồng thời đã làm cho cộng đồng đoàn kết gần nhau hơn. Bằng sự hiệu triệu sức mạnh tổng hợp; kế thừa phát huy những nét đẹp đặc trưng của một vùng quê.

Để cho lễ hội không bị mai một hoặc bị lai căng, làm mất đi những nét đẹp đặc trưng ấy của vùng quê xứ Lệ, chúng ta phải biết giữ gìn và phát huy, để lễ hội đua thuyền ở Lệ Thủy ngày càng đẹp hơn!

 

THIÊN HƯƠNG – NHẬT NAM

Tìm kiếm
Đăng nhập
Tên đăng nhập
Mật khẩu
Bài viết mới nhất
Hình ảnh
Liên kết website

Quảng cáo

BẢN QUYỀN THUỘC VỀ PHÒNG GD VÀ ĐT LỆ THỦY - TỈNH QUẢNG BÌNH
Điện thoại: 052.3882625 - Email:banbientap@lethuy.edu.vn
Developed by Phạm Xuân Cường - ĐT: 0912.037911 - Email: cuonggiaoduc@yahoo.com