Chúng ta đang sống trong những ngày Tháng Tư lịch sử. Ba mươi lăm năm về trước, các binh đoàn hùng mạnh của quân giải phóng ồ ạt tiến quân vào giải phóng thành phố Sài Gòn.

Mùa về. Con đường bê tông từ trung tâm huyện lỵ chạy dài về Lộc Thủy vương vất mùa lúa. Mùa thơm quyến rũ lạ. Nghe như mùi da thịt của con gái dậy thì. Lúa từ ngoài đồng, ngoài bãi gặt xong, tuốt xong, kéo xe bò về, thảng hoặc chở bởi công nông phơi tràn ra cả lề đường, no đủ.

Mưa...! Những cơn mưa xối xả. Mưa trắng đất trắng trời. Bốn bề là cát và mưa....Có thể đối với các nhà văn nhà thơ, mưa là cơ hội, là nguồn cảm hứng để tuôn ra những áng văn áng thơ bất hủ. Còn đối với những giáo viên vùng xa chúng tôi, mưa là gánh nặng. Những hạt mưa trút xuống càng nhiều thì gánh nặng trên vai chúng tôi càng lớn, đôi vai gầy càng trở nên mong manh....

Trộm nghĩ, nếu một ngày có viên phi công hoặc khách bay nào ngang qua tọa độ 17,14 vĩ bắc, 106, 46 kinh đông ném xuống một hòn sỏi, hòn sỏi ấy sẽ rơi vào chính giữa làng tôi.

Trong cuộc đời của người học sinh chắc chắn ai cùng có những kỉ niệm buồn vui với thầy cô, bạn bè với ngôi trường thân yêu. Tôi cũng thế. Nhưng kỉ niệm này của tôi cũng lạ lắm. Đó là lần tôi bị điểm kém môn Sinh học.

Xuân Bồ là một thôn nhỏ thuộc xã Xuân Thuỷ, huyện Lệ Thuỷ tỉnh Quảng Bình. Trong kháng chiến chống Pháp, Xuân Bồ nổi tiếng với “chiến thắng Xuân Bồ” ngày 20/5/1950 khi một đơn vị bộ đội ta chiến thắng một trung đoàn Âu- Phi Pháp trong một trận chống càn. Trong chống Mỹ, Xuân Bồ là một bến sông nổi tiếng của Quảng Bình. Xuân Bồ vừa được công nhận là “Làng Văn hoá”.

Lần đầu tiên trong cuộc đời chứng kiến sự ra đi của người thân, người đó lại là người mà chồng tôi và tôi thương yêu vô bờ bến, nên trong tôi một cảm giác chông chênh không nơi bấu víu... Ngày xưa khi mạ từ quê về Đồng Hới bằng đò, giờ con đưa mạ lên quê bằng ô tô. Con ngồi, giữ cho những ngọn nến đừng bị gió thổi tắt. Cứ qua mỗi ngã ba, chồng con lại bíu lấy cỗ áo quan mà nhắc: “ Đây là chợ Ga mạ nì, đây là đường về chợ Đồng Hới, đây là chợ Cưởi, còn đây là đường đi..."

Những suy nghĩ và cảm xúc về em cứ như một dòng sông cuộn chảy ào ạt thật khó mà diễn đạt đầy đủ! Chắc có lẽ có quá nhiều buổi chiều yêu em: chiều Huế, chiều Đà Nẵng; và cũng có quá nhiều những sớm mai bên ly café đen nhánh màu tóc em, vừa thơm nồng hơi thở em, vừa đắng đót chút ngang trái phận người,…

Người Việt Nam nào lại không nhớ, không từng nghe, hoặc không từng ngâm ngợi những câu thơ được xem là “quốc hồn, quốc tuý” của người dân Việt:

Cha ông ta ngày xưa quan niệm về cái tết thật đơn giản, đạm bạc nhưng đầy đủ hương vị và màu sắc. Hẳn trong chúng ta, nhiều người vẫn còn nhớ đôi câu đối tài hoa của Nguyễn Khuyến:

Đối diện tôi là người đàn bà gầy, cao dỏng, nước da tai tái thể hiện người ốm yếu, tuổi tác của bà không nói lên được điều gì ngoài những nếp nhăn trên khuôn mặt của một người đã ngoài 50 tuổi. Trong câu chuyện với tôi đôi lúc bà dè dặt, cầm chừng không muốn nói là thủ phận.

Ký ức học trò Cuộc giao lưu giữa học trò cũ và học trò đang học, trường Hoàng Hoa Thám, nhân dịp kỷ niệm lần thứ 55 năm ngày thành lập, diến ra rất vui vẽ và thân mật. Những anh chị ngày xưa nay tuổi đã cao thành cụ ông, cụ bà, đầu bạc trắng, chen lẫn với các cô cậu tuổi mười lăm, mười bảy, vui vẻ, hồn nhiên, trong gian nhà rộng ở tầng hai của hội trường.

Chiều 30 Tết mưa bụi phủ trắng trời. Những ngọn gió xuân tràn về mơn man se lạnh. Trên phố huyện, những cô gái áo màu sặc sỡ, hớn hở bước bên người yêu. Từ cụm loa phóng thanh một giọng nữ mượt mà đang ngân nga khúc tình ca: " Anh đưa em về thăm quê hương xứ Lệ, nơi giọng hò ru anh thời thơ trẻ, sông nước chan hòa ôm ấp tình quê.."

Mẹ tôi, người con gái xứ Nghệ, sinh ra trong một gia đình nhà Nho. Ngoại tôi là một ông Đồ, sau cách mạng theo Đảng nuôi bảy chị em ăn học. Thời con gái mẹ tôi nổi tiếng học giỏi, xinh đẹp nhất nhì của vùng sơn cước Hương Khê - Nghệ Tĩnh, làn da trắng hồng, đôi má đầy đặn, mái tóc đen nhánh dài quá đầu gối đã từng làm ngất lòng nhiều chàng trai cùng trang lứa.